HÀN QUỐC LÀ THỊ TRƯỜNG QUAN TRỌNG CỦA NGÀNH TÔM VIỆT NAM
Hàn Quốc từ lâu đã là một trong những thị trường xuất khẩu đáng chú ý của ngành thủy sản Việt Nam. Trong đó, tôm là mặt hàng có vị trí quan trọng nhờ nhu cầu tiêu thụ ổn định và mối quan hệ thương mại giữa hai quốc gia.
Theo VASEP, mỗi năm Hàn Quốc nhập khẩu trên 100.000 tấn tôm, với tổng giá trị khoảng 800 triệu đến 1 tỷ USD.
Đáng chú ý, tôm Việt Nam chiếm thị phần gần 50% tại thị trường này theo số liệu được hiệp hội đề cập. Đây là tỷ trọng đáng kể, phản ánh vai trò của Việt Nam trong nguồn cung tôm nhập khẩu của Hàn Quốc.
Một trong những yếu tố hỗ trợ hoạt động thương mại là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Hàn Quốc (VKFTA), tạo điều kiện để một số sản phẩm được tiếp cận ưu đãi thuế quan theo các cam kết đã thống nhất.
Tuy nhiên, đối với mặt hàng tôm, việc tận dụng ưu đãi vẫn chịu sự chi phối của cơ chế hạn ngạch thuế quan.
Điều này khiến lợi ích thực tế từ chính sách thuế chưa được phát huy đầy đủ như kỳ vọng của doanh nghiệp xuất khẩu.
HẠN NGẠCH THUẾ QUAN 15.000 TẤN MỖI NĂM ĐANG ĐƯỢC ÁP DỤNG
Theo thông tin VASEP cung cấp, Hàn Quốc hiện áp dụng hạn ngạch thuế quan ưu đãi đối với tôm Việt Nam ở mức 15.000 tấn mỗi năm, với thuế suất nhập khẩu 0% cho lượng hàng đáp ứng điều kiện trong hạn ngạch.
Hạn ngạch thuế quan là cơ chế cho phép một khối lượng hàng hóa nhất định được nhập khẩu với mức thuế ưu đãi. Khi vượt quá giới hạn này, hàng hóa có thể phải chịu mức thuế cao hơn theo quy định.
Đối với tôm Việt Nam, lượng nhập khẩu ngoài hạn ngạch được VASEP phản ánh phải chịu mức thuế suất 20%.
Sự khác biệt giữa thuế suất trong và ngoài hạn ngạch khiến chi phí nhập khẩu phụ thuộc đáng kể vào khả năng tiếp cận hạn ngạch ưu đãi.
Trong điều kiện thị trường có nhu cầu lớn, giới hạn 15.000 tấn mỗi năm có thể ảnh hưởng đến kế hoạch nhập khẩu và phân phối của doanh nghiệp.
Đặc biệt, khi lượng tôm Việt Nam cung ứng cho thị trường Hàn Quốc vượt phạm vi ưu đãi, các nhà nhập khẩu phải cân nhắc thêm chi phí thuế quan trong quá trình đàm phán giá mua.
Đây là một trong những vấn đề được VASEP đề nghị xem xét trong quá trình nâng cấp VKFTA.
CHI PHÍ ĐẤU THẦU HẠN NGẠCH LÀM TĂNG GÁNH NẶNG THƯƠNG MẠI
Bên cạnh giới hạn về khối lượng, phương thức phân bổ hạn ngạch tại Hàn Quốc cũng đang tạo ra những khó khăn đối với doanh nghiệp.
Theo phản ánh được VASEP tổng hợp tại Công văn số 25/CV-VASEP ngày 15/3/2023 và Công văn số 47/CV-VASEP ngày 15/4/2024, việc phân bổ hạn ngạch thông qua đấu thầu làm phát sinh chi phí tiếp cận đáng kể.
Mức chi phí này được doanh nghiệp ước tính tương đương khoảng 14–16% giá trị nhập khẩu.
Đáng chú ý, đây là chi phí phát sinh để tiếp cận hạn ngạch ưu đãi, không phải thuế suất nhập khẩu chính thức.
Điều đó có nghĩa là ngay cả khi lượng tôm nhập khẩu được hưởng mức thuế suất 0% trong hạn ngạch, nhà nhập khẩu vẫn có thể phải gánh thêm chi phí liên quan đến việc tham gia cơ chế phân bổ.
Trong khi đó, lượng tôm ngoài hạn ngạch phải chịu thuế suất 20% theo thông tin được VASEP phản ánh.
Sự chênh lệch giữa ưu đãi trên danh nghĩa và chi phí thực tế khiến hiệu quả tận dụng VKFTA đối với mặt hàng tôm bị hạn chế.
Đối với doanh nghiệp, chi phí nhập khẩu tăng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán, biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh với các nguồn cung khác.
VÌ SAO TÔM VIỆT NAM CÓ THỂ MẤT LỢI THẾ CẠNH TRANH?
Giá bán là một trong những yếu tố quan trọng khi nhà nhập khẩu lựa chọn nguồn cung thủy sản.
Đối với những mặt hàng có nhiều quốc gia cùng tham gia xuất khẩu, chi phí thuế quan và chi phí thương mại có thể tạo ra sự khác biệt trong giá nhập khẩu.
Theo VASEP, một số nhà nhập khẩu Hàn Quốc cho rằng dù tôm Việt Nam được hưởng ưu đãi từ VKFTA, chi phí thực tế liên quan đến cơ chế hạn ngạch vẫn có thể tương đương mức 14–20%.
Điều này làm giảm lợi ích từ chính sách thuế và ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của tôm Việt Nam trong quá trình lựa chọn nguồn hàng.
Đáng chú ý, VASEP cho biết một số nhà nhập khẩu đang cân nhắc chuyển sang nguồn cung từ các quốc gia khác, trong đó có Peru.
Thông tin này cho thấy áp lực cạnh tranh không chỉ đến từ chất lượng sản phẩm hay giá thành sản xuất, mà còn liên quan đến điều kiện tiếp cận thị trường.
Tuy nhiên, việc các nhà nhập khẩu cân nhắc nguồn cung thay thế chưa đồng nghĩa với việc thị phần tôm Việt Nam đã sụt giảm tương ứng.
Để xác định mức độ dịch chuyển thực tế, cần có thêm dữ liệu nhập khẩu theo từng quốc gia và từng nhóm sản phẩm.
Dù vậy, những phản ánh của doanh nghiệp cho thấy việc tháo gỡ chi phí phát sinh từ cơ chế hạn ngạch là vấn đề cần được quan tâm.
VASEP KIẾN NGHỊ BÃI BỎ HẠN NGẠCH THUẾ QUAN ĐỐI VỚI TÔM VIỆT NAM
Trước những bất cập trong quá trình thực thi ưu đãi thuế quan, VASEP kiến nghị Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa nội dung bãi bỏ hạn ngạch đối với tôm Việt Nam vào chương trình tham vấn và đàm phán nâng cấp VKFTA với Hàn Quốc.
Mục tiêu của kiến nghị là tiến tới áp dụng thuế suất nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng đối với các dòng sản phẩm tôm thuộc phạm vi cam kết.
Nếu được hai bên thống nhất và triển khai, cơ chế này có thể giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào hạn ngạch ưu đãi hằng năm.
Đồng thời, việc không còn phải tiếp cận hạn ngạch thông qua đấu thầu có thể góp phần giảm chi phí thương mại.
Đối với các nhà nhập khẩu Hàn Quốc, điều kiện thuế quan ổn định hơn có thể tạo thuận lợi trong việc xây dựng kế hoạch mua hàng dài hạn.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đây có thể là cơ hội cải thiện khả năng cạnh tranh về giá và mở rộng quy mô cung ứng.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng đây mới là đề xuất của VASEP, chưa phải chính sách đã được Hàn Quốc chấp thuận.
Việc thay đổi cam kết thuế quan còn phụ thuộc vào kết quả đàm phán và các thủ tục thực thi giữa hai quốc gia.
NÂNG CẤP VKFTA CÓ THỂ TẠO THÊM DƯ ĐỊA TĂNG TRƯỞNG
VKFTA là một trong những khuôn khổ pháp lý quan trọng thúc đẩy quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hàn Quốc.
Thông qua các cam kết về thuế quan và điều kiện thương mại, hiệp định góp phần tạo cơ hội cho doanh nghiệp hai nước mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu.
Tuy nhiên, đối với những mặt hàng vẫn chịu hạn ngạch, mức độ tận dụng ưu đãi có thể bị giới hạn bởi khối lượng hàng hóa và phương thức phân bổ.
Vì vậy, việc xem xét điều chỉnh cơ chế hạn ngạch đối với tôm được VASEP kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả thực thi hiệp định.
Nếu thuế suất nhập khẩu 0% được áp dụng không giới hạn khối lượng, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong kế hoạch xuất khẩu và giảm một phần chi phí tiếp cận thị trường.
Điều này có thể tạo thêm dư địa tăng trưởng cho ngành tôm Việt Nam, đặc biệt khi Hàn Quốc vẫn duy trì nhu cầu nhập khẩu lớn.
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào phạm vi sản phẩm được hưởng ưu đãi, quy tắc xuất xứ và những điều kiện thương mại liên quan.
Bên cạnh đó, việc giảm thuế không tự động bảo đảm sản lượng xuất khẩu tăng, bởi nhu cầu thị trường, chất lượng sản phẩm và khả năng cạnh tranh vẫn giữ vai trò quyết định.
XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM SANG HÀN QUỐC TIẾP TỤC TĂNG TRƯỞNG
Theo VASEP, trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang Hàn Quốc đạt 649,1 triệu USD, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong cơ cấu xuất khẩu, tôm và nhuyễn thể chân đầu là hai nhóm sản phẩm chủ lực.
Cụ thể, xuất khẩu tôm đạt 262,5 triệu USD, tăng 0,8% so với cùng kỳ.
Trong khi đó, nhóm nhuyễn thể chân đầu đạt 234 triệu USD, tăng 19,3%.
Những số liệu này cho thấy thị trường Hàn Quốc tiếp tục đóng góp đáng kể vào hoạt động xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng giữa các nhóm hàng có sự khác biệt rõ rệt.
Trong khi nhuyễn thể chân đầu ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số, xuất khẩu tôm chỉ tăng nhẹ.
Điều này cho thấy ngành tôm vẫn cần những giải pháp nhằm củng cố khả năng cạnh tranh và khai thác hiệu quả hơn nhu cầu của thị trường.
Đề xuất tháo gỡ hạn ngạch thuế quan vì vậy được đặt trong bối cảnh doanh nghiệp đang tìm kiếm điều kiện thương mại thuận lợi hơn để duy trì và mở rộng hoạt động xuất khẩu.
THÁO GỠ RÀO CẢN THƯƠNG MẠI CẦN ĐI ĐÔI VỚI NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
Mặc dù cải thiện chính sách thuế quan có thể mang lại lợi ích cho hoạt động xuất khẩu, năng lực cạnh tranh của tôm Việt Nam vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố trong chuỗi sản xuất.
Ở khâu nuôi trồng, chi phí con giống, thức ăn, điện năng và quản lý môi trường có ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành tôm nguyên liệu.
Bên cạnh đó, dịch bệnh và những biến động bất lợi của môi trường ao nuôi có thể làm giảm tỷ lệ sống, kéo dài thời gian nuôi và gia tăng chi phí.
Vì vậy, nâng cao hiệu quả sản xuất cần bắt đầu từ việc lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, quản lý chất lượng nước, kiểm soát sức khỏe đàn tôm và sử dụng thức ăn hợp lý.
Đối với doanh nghiệp chế biến, việc duy trì chất lượng sản phẩm, kiểm soát an toàn thực phẩm và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc là những yêu cầu quan trọng khi tham gia thị trường xuất khẩu.
Các tiêu chuẩn về dư lượng, điều kiện chế biến và hồ sơ sản phẩm cần được đáp ứng theo quy định áp dụng đối với từng nhóm hàng.
Khi kết hợp được lợi thế về chất lượng, giá thành và điều kiện thương mại, doanh nghiệp sẽ có nền tảng tốt hơn để duy trì khách hàng và mở rộng thị trường.
VASEP ĐỀ NGHỊ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG HAI CHIỀU KHI NÂNG CẤP HIỆP ĐỊNH
Bên cạnh kiến nghị bãi bỏ hạn ngạch, VASEP cũng đề xuất các bộ, ngành đánh giá tác động hai chiều của những phương án nâng cấp VKFTA đối với thương mại thủy sản Việt Nam – Hàn Quốc.
Việc đánh giá cần xem xét cả lợi ích và nghĩa vụ có thể phát sinh trong quá trình thực thi các cam kết mới.
Đây là nội dung quan trọng bởi việc nâng cấp một hiệp định thương mại có thể liên quan đến nhiều nhóm hàng, điều kiện tiếp cận thị trường và yêu cầu tuân thủ khác nhau.
Theo VASEP, quá trình đàm phán cần bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời tránh phát sinh những nghĩa vụ không cần thiết làm tăng gánh nặng cho doanh nghiệp.
Đối với ngành thủy sản, các điều chỉnh chính sách cần hướng tới tính khả thi, tạo điều kiện để doanh nghiệp tận dụng ưu đãi trong thực tế.
Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và xác định những vấn đề cần ưu tiên.
TRIỂN VỌNG CỦA NGÀNH TÔM VIỆT NAM TẠI THỊ TRƯỜNG HÀN QUỐC
Với nhu cầu nhập khẩu trên 100.000 tấn tôm mỗi năm và tổng giá trị khoảng 800 triệu đến 1 tỷ USD theo thông tin VASEP cung cấp, Hàn Quốc tiếp tục là thị trường đáng quan tâm đối với doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam.
Lợi thế về quan hệ thương mại và sự hiện diện của tôm Việt Nam tại thị trường này là những yếu tố thuận lợi để doanh nghiệp tiếp tục phát triển hoạt động kinh doanh.
Tuy nhiên, chi phí phát sinh từ cơ chế hạn ngạch vẫn là vấn đề có thể ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh.
Nếu kiến nghị bãi bỏ hạn ngạch được chấp thuận trong quá trình nâng cấp VKFTA, doanh nghiệp có thể có thêm điều kiện để giảm chi phí thương mại và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Dù vậy, triển vọng tăng trưởng cần được đánh giá thận trọng vì còn phụ thuộc vào kết quả đàm phán, nhu cầu tiêu dùng và điều kiện thực thi cụ thể.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, kiểm soát giá thành và theo dõi sát chính sách nhập khẩu sẽ là những yếu tố cần thiết để ngành tôm Việt Nam duy trì vị thế tại Hàn Quốc.
KẾT LUẬN: BÃI BỎ HẠN NGẠCH THUẾ QUAN CÓ THỂ MỞ THÊM CƠ HỘI CHO TÔM VIỆT NAM
Kiến nghị của VASEP về việc bãi bỏ hạn ngạch thuế quan đối với tôm Việt Nam tại Hàn Quốc xuất phát từ những khó khăn trong quá trình tận dụng ưu đãi thương mại.
Mặc dù mức thuế suất 0% được áp dụng cho 15.000 tấn tôm mỗi năm trong hạn ngạch, cơ chế phân bổ thông qua đấu thầu đang làm phát sinh chi phí tiếp cận ước tính 14–16% giá trị nhập khẩu.
Trong khi đó, lượng tôm ngoài hạn ngạch phải chịu mức thuế suất 20%, tiếp tục tạo áp lực lên giá bán và khả năng cạnh tranh.
Việc VASEP đề xuất hướng tới thuế nhập khẩu 0% không giới hạn khối lượng là một bước nhằm cải thiện điều kiện thương mại, nâng cao hiệu quả tận dụng VKFTA và tạo thêm cơ hội phát triển cho ngành tôm Việt Nam tại Hàn Quốc.
Tuy nhiên, kết quả thực tế còn phụ thuộc vào quá trình đàm phán giữa hai quốc gia. Song song với nỗ lực tháo gỡ rào cản thương mại, ngành tôm Việt Nam cần tiếp tục chú trọng chất lượng, hiệu quả sản xuất và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường để phát triển bền vững.


.png)










.jpg)


