Bức tranh xuất nhập khẩu 7 tháng đầu năm 2026: Tăng trưởng cao nhưng còn áp lực nhập siêu

Ngày 13/8/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã chủ trì cuộc họp về thúc đẩy xuất khẩu và kiểm soát nhập siêu cùng lãnh đạo các Bộ, ngành, địa phương và đại diện các hiệp hội ngành hàng.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước và vượt mức chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm (15 – 16%). Mặc dù vậy, cán cân thương mại hàng hóa vẫn ghi nhận mức nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD.

Trước bối cảnh thương mại quốc tế đối mặt với nhiều biến động từ cạnh tranh chiến lược, căng thẳng địa chính trị, chính sách thuế quan và chi phí logistics tăng cao, Chính phủ xác định việc duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, đặc biệt là nhóm hàng nông, thủy sản chủ lực, là nhiệm vụ trọng tâm.

Mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng tốc đàm phán thương mại

Để hỗ trợ doanh nghiệp đưa hàng hóa vươn xa, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương nhanh chóng triển khai đồng bộ các giải pháp xúc tiến thương mại:

Khai thác thị trường mới: Tận dụng tối đa các đơn hàng xuất khẩu tiềm năng, tập trung tiếp cận các thị trường mới nổi như thị trường Halal, khu vực Mỹ La-tinh và châu Phi.
Kết nối chuỗi bán lẻ quốc tế: Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp các kênh phân phối hiện đại và chuỗi bán lẻ toàn cầu, đồng thời thực hiện hiệu quả Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 – 2030.
Đàm phán các FTA mới: Khởi động đàm phán với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) ngay trong quý III/2026 nhằm mở rộng thêm dư địa xuất khẩu.
Chống gian lận xuất xứ: Rà soát, hoàn thiện các quy định phòng chống gian lận xuất xứ, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp và hỗ trợ các Sở Công Thương trong việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) nhanh chóng, chính xác.

Tháo gỡ rào cản kỹ thuật, mã số vùng nuôi và chống khai thác IUU

Đối với nhóm ngành nông, thủy sản, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao các nhiệm vụ trọng tâm nhằm giải phóng năng lực sản xuất:

Đàm phán mở cửa thị trường: Đẩy mạnh đàm phán, ký kết các Nghị định thư để tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho nông sản, trái cây Việt Nam tiếp cận các đối tác quốc tế.
Chuẩn hóa vùng nguyên liệu: Đẩy nhanh tiến độ thẩm định, xử lý và cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và cơ sở chế biến đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
Quyết liệt gỡ "thẻ vàng" IUU: Đối với lĩnh vực thủy sản, tiếp tục thực hiện đồng bộ, nghiêm ngặt các biện pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), phối hợp chặt chẽ để sớm gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng" từ Ủy ban Châu Âu.

Đảm bảo nguồn vốn tín dụng và đẩy nhanh hoàn thuế VAT

Vấn đề dòng tiền và thủ tục tài chính đóng vai trò cốt lõi trong việc duy trì chuỗi thu mua và chế biến nguyên liệu:

Ưu tiên tín dụng xuất khẩu: Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các tổ chức tín dụng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn vay; ưu tiên tập trung đủ nguồn vốn phục vụ hoạt động thu mua nguyên liệu, chế biến, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong các tháng cuối năm 2026.
Cải cách quy trình hoàn thuế VAT: Bộ Tài chính rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa xuất khẩu dựa trên nguyên tắc phân loại rủi ro, rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật. Đồng thời, hướng dẫn cụ thể các nhóm vướng mắc để giảm chi phí và thời gian chờ đợi của doanh nghiệp.

Địa phương đồng hành và giải quyết dứt điểm các kiến nghị

UBND các tỉnh, thành phố được giao nhiệm vụ rà soát theo từng nhóm ngành hàng để nắm bắt những tiêu chuẩn mà doanh nghiệp địa phương chưa đáp ứng được theo quy định của nước nhập khẩu. Từ đó, địa phương trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác kiểm nghiệm, cấp chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, xây dựng hồ sơ kỹ thuật và cập nhật kịp thời các biến động về hàng rào kỹ thuật trên thị trường thế giới.

Cuộc họp đã tiếp nhận 32 kiến nghị trực tiếp từ các hiệp hội ngành hàng. Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương khẩn trương xử lý dứt điểm các vấn đề thuộc thẩm quyền, bảo đảm có văn bản trả lời rõ ràng, thực chất gửi tới các hiệp hội ngay trong tháng 8/2026, tạo điểm tựa vững chắc cho cộng đồng doanh nghiệp bứt phá xuất khẩu.