Hiện nay, Ecuador, Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Indonesia và Thái Lan được xem là sáu cường quốc dẫn đầu ngành tôm thẻ chân trắng. Mỗi quốc gia lựa chọn một chiến lược phát triển riêng, tạo nên bức tranh đa dạng và đầy cạnh tranh của ngành tôm toàn cầu.

Ecuador – Quốc gia tăng trưởng nhanh nhất

Trong nhiều năm liên tiếp, Ecuador được xem là quốc gia có tốc độ phát triển ngành tôm thẻ chân trắng nhanh nhất thế giới. Sản lượng năm 2025 ước đạt khoảng 700.000–750.000 tấn, duy trì mức tăng trưởng ổn định dù thị trường thế giới có nhiều biến động.

Điểm nổi bật của Ecuador là phát triển các trang trại nuôi quy mô lớn ven biển với mức độ cơ giới hóa và tự động hóa cao. Hệ thống quản lý môi trường, cho ăn tự động, giám sát sức khỏe tôm và kiểm soát chất lượng nước giúp nâng cao năng suất đồng thời giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh.

Không chỉ mạnh về sản lượng, Ecuador còn là nhà xuất khẩu tôm hàng đầu vào Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. Hệ thống logistics hiện đại, chi phí sản xuất cạnh tranh và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế giúp tôm Ecuador chiếm thị phần lớn tại nhiều chuỗi bán lẻ trên thế giới.

Trung Quốc – Vừa sản xuất vừa tiêu thụ khổng lồ

Trung Quốc là quốc gia sản xuất tôm thẻ chân trắng lớn thứ hai thế giới, đồng thời cũng là thị trường nhập khẩu tôm lớn nhất toàn cầu nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng nội địa và phục vụ chế biến xuất khẩu.

Các vùng nuôi tập trung chủ yếu tại Quảng Đông, Hải Nam và Phúc Kiến với nhiều mô hình từ bán thâm canh đến nuôi công nghệ cao. Những năm gần đây, Trung Quốc tăng cường đầu tư vào các sản phẩm chế biến sâu, đồng thời mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường trong khu vực châu Á và quốc tế.

Lợi thế lớn nhất của Trung Quốc nằm ở quy mô thị trường hơn một tỷ dân, tạo động lực phát triển mạnh cả sản xuất lẫn chế biến.

Ấn Độ – Đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường

Ấn Độ hiện là một trong những quốc gia sản xuất tôm lớn nhất thế giới với sản lượng khoảng 650.000 tấn mỗi năm. Sau giai đoạn chịu ảnh hưởng bởi dịch bệnh và biến động thương mại quốc tế, ngành tôm nước này đang từng bước phục hồi thông qua việc mở rộng thị trường xuất khẩu.

Thay vì phụ thuộc vào một thị trường, doanh nghiệp Ấn Độ đang tăng cường xuất khẩu sang châu Âu, Trung Đông và châu Á, đồng thời đầu tư nhiều hơn vào con giống sạch bệnh (SPF), công nghệ sinh học và các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng.

Chiến lược đa dạng hóa thị trường giúp ngành tôm Ấn Độ giảm thiểu rủi ro trước những thay đổi về chính sách thương mại toàn cầu.

Việt Nam – Hướng đến giá trị và phát triển bền vững

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tiềm năng tăng trưởng mạnh nhất trong ngành tôm thế giới. Sản lượng tôm thẻ chân trắng năm 2025 ước đạt khoảng 650.000–700.000 tấn.

Khác với nhiều quốc gia cạnh tranh bằng quy mô sản lượng, ngành tôm Việt Nam tập trung phát triển các sản phẩm chất lượng cao, chế biến sâu và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn thực phẩm, môi trường cũng như truy xuất nguồn gốc.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào các mô hình nuôi công nghệ cao, hệ thống tuần hoàn nước, an toàn sinh học, đồng thời áp dụng các chứng nhận như ASC, GlobalG.A.P, BAP… nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trên các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Nhật Bản.

Bên cạnh xuất khẩu tôm đông lạnh truyền thống, Việt Nam đang gia tăng tỷ trọng các sản phẩm chế biến sẵn, góp phần nâng cao giá trị trên mỗi đơn vị nguyên liệu.

Indonesia – Thế mạnh ở sản phẩm chế biến

Indonesia là một trong những quốc gia dẫn đầu về sản xuất các sản phẩm tôm giá trị gia tăng. Các dòng sản phẩm như tôm bóc vỏ, tôm hấp chín, tôm tẩm bột và thực phẩm chế biến từ tôm được xuất khẩu rộng rãi sang Hoa Kỳ, châu Âu và nhiều quốc gia châu Á.

Chính phủ Indonesia chú trọng nâng cao kỹ thuật nuôi, đào tạo người nuôi, cải thiện chất lượng con giống và quản lý môi trường nhằm tăng năng suất đồng thời đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế.

Nhờ kết hợp tốt giữa sản xuất nguyên liệu và chế biến sâu, Indonesia duy trì vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng tôm toàn cầu.

Thái Lan – Kinh nghiệm và chuỗi giá trị hoàn chỉnh

Là một trong những quốc gia tiên phong phát triển ngành tôm công nghiệp, Thái Lan sở hữu hệ thống sản xuất, chế biến và xuất khẩu được xây dựng từ nhiều thập kỷ.

Mặc dù sản lượng hiện không còn dẫn đầu như trước, nhưng Thái Lan vẫn giữ lợi thế về công nghệ chế biến, hệ thống quản lý chất lượng và các chứng nhận quốc tế.

Các doanh nghiệp Thái Lan tập trung nhiều vào phân khúc thực phẩm chế biến, sản phẩm tiện lợi và xuất khẩu sang những thị trường có yêu cầu cao như Nhật Bản, Hoa Kỳ và châu Âu.

Kinh nghiệm lâu năm cùng chuỗi cung ứng đồng bộ giúp Thái Lan tiếp tục duy trì vai trò quan trọng trong ngành tôm thế giới.

Xu hướng cạnh tranh của ngành tôm toàn cầu

Cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay không còn chỉ dựa vào sản lượng. Các thị trường nhập khẩu ngày càng quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sản phẩm, tính bền vững, truy xuất nguồn gốc, phúc lợi động vật và phát thải carbon trong quá trình sản xuất.

Do đó, nhiều quốc gia đang tăng cường đầu tư vào công nghệ nuôi thông minh, chuyển đổi số, hệ thống giám sát môi trường tự động, con giống chất lượng cao và các sản phẩm chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị thay vì chỉ gia tăng khối lượng xuất khẩu.

Xu hướng này được dự báo sẽ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ trong những năm tới khi nhu cầu tiêu dùng thủy sản trên thế giới vẫn duy trì ở mức cao.

Việt Nam cần tận dụng lợi thế cạnh tranh

Đối với Việt Nam, cạnh tranh với các cường quốc tôm không chỉ nằm ở việc mở rộng sản lượng mà còn ở khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Việc phát triển vùng nuôi đạt tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao chất lượng con giống, kiểm soát dịch bệnh, ứng dụng công nghệ và xây dựng chuỗi liên kết bền vững sẽ là những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành tôm trong tương lai.

Bên cạnh đó, việc mở rộng thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và tăng tỷ trọng chế biến sâu sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt hơn các cơ hội từ nhu cầu tiêu dùng toàn cầu, đồng thời nâng cao vị thế của tôm Việt trên bản đồ thủy sản thế giới.